Từ một nắm rong xu xoa khô, qua các bước ngâm, rửa, nấu và lọc, bạn có thể tạo thành phần xu xoa đông mềm để ăn cùng nước đường gừng. Món ăn giản dị này đặc biệt dễ thưởng thức khi dùng lạnh.
Xu xoa là một món ăn quen thuộc khi nhắc đến ẩm thực vùng biển Quảng Ngãi. Nguyên liệu chính là rong xu xoa khô, được nấu cho phần chất trong rong hòa vào nước rồi lọc và để nguội cho đông lại.
Thành phẩm thường được cắt thành miếng nhỏ, thêm nước đường gừng và dùng lạnh. Cách làm không quá phức tạp, nhưng bước sơ chế rong và kiểm soát quá trình nấu ảnh hưởng khá nhiều đến kết cấu cuối cùng.

Chuẩn bị trước khi nấu
Nguyên liệu nấu xu xoa
Phần xu xoa
- 100g rong xu xoa khô
- 2–3 lít nước lọc
- 1–2 trái chanh
Phần nước đường gừng
- 200g đường mía
- 100ml nước lọc
- 1 củ gừng nhỏ

Nếu cần chuẩn bị nguyên liệu, bạn có thể xem Rong Xu Xoa đang có tại Đặc Sản Quảng Ngãi.
Ngâm và rửa sạch rong xu xoa
Ngâm rong xu xoa khô trong nước sạch khoảng 4–6 giờ để rong hút nước và mềm hơn. Nếu thuận tiện, có thể chuẩn bị từ trước để có đủ thời gian sơ chế.
Sau khi rong nở, rửa lại nhiều lần với nước sạch. Trong lúc rửa, kiểm tra và loại bỏ cát, đá nhỏ hoặc những phần tạp chất còn bám trong rong, sau đó để ráo.
Đừng bỏ qua bước làm sạch
Rong khô có nhiều khe nhỏ nên tạp chất có thể nằm xen bên trong. Rửa kỹ từng phần sẽ giúp món xu xoa sau khi lọc sạch và dễ ăn hơn.
Nấu rong đến khi phần nước có độ sệt nhẹ
Cho rong đã sơ chế vào nồi cùng 2–3 lít nước và phần nước cốt chanh. Đun đến khi sôi rồi hạ lửa.
Trong quá trình nấu, khuấy định kỳ để phần rong không bám quá nhiều xuống đáy nồi. Tiếp tục nấu khoảng 40–60 phút, đến khi rong mềm và phần nước bắt đầu có độ sệt.
Thời gian thực tế có thể thay đổi tùy lượng nước, lượng rong và mức lửa, vì vậy nên quan sát trạng thái hỗn hợp thay vì chỉ dựa vào thời gian.
Lọc phần nước rong và để đông
Khi hỗn hợp đã đạt độ sệt phù hợp, dùng rây để giữ lại xác rong và cặn, chỉ lấy phần nước đã lọc.
Đổ phần nước xu xoa vào tô hoặc khuôn, để nguội rồi cho vào tủ lạnh khoảng 2–3 giờ để phần xu xoa ổn định và đông lại.

Cách làm nước đường gừng ăn xu xoa
Cho 200g đường mía cùng 100ml nước vào nồi nhỏ và đun trên lửa vừa.
Gừng cạo sạch vỏ, thái sợi hoặc đập dập rồi cho vào nồi. Tiếp tục đun đến khi đường tan và phần nước có độ sánh nhẹ thì tắt bếp.
Lượng nước hoặc đường có thể điều chỉnh thêm tùy độ ngọt mà gia đình mong muốn.
Nếu muốn tìm hiểu thêm về loại đường dùng trong gian bếp Quảng Ngãi, bạn có thể đọc bài viết về đường cát Quảng Ngãi.
Cắt xu xoa, thêm nước đường và dùng lạnh
Khi xu xoa đã đông, cắt thành từng miếng nhỏ vừa ăn rồi cho vào chén. Rưới nước đường gừng lên trên và thêm đá nếu thích.
Phần xu xoa có vị nhẹ, vì vậy nước đường gừng là thành phần tạo nên phần lớn hương vị khi thưởng thức: vị ngọt của đường đi cùng chút cay thơm từ gừng.

Một vài điểm cần chú ý khi nấu xu xoa
Phân biệt mục đích sử dụng các loại rong
Rong xu xoa trong bài này được dùng để nấu thành món xu xoa đông. Trong khi đó, những loại rong dùng cho món canh hoặc món xào có cách sơ chế và mục đích sử dụng khác.
Khám phá thêm nguyên liệu miền Trung
Từ rong biển, bánh tráng đến mạch nha, mật mía và các loại mắm, mỗi nguyên liệu có cách sơ chế và sử dụng riêng.
Còn nhiều món quê để khám phá
Xu xoa là một trong nhiều hương vị gắn với Quảng Ngãi và vùng biển đảo Lý Sơn.
Từ rong khô đến chén xu xoa mát lạnh
Cách nấu xu xoa Quảng Ngãi gồm những công đoạn khá rõ ràng: ngâm và làm sạch rong, nấu đến khi phần nước có độ sệt, lọc kỹ rồi để đông. Khi ăn, chỉ cần cắt nhỏ, thêm nước đường gừng và dùng lạnh là đã có một món quê giản dị để thưởng thức tại nhà.
